Cung Cấp THIẾT BỊ Y TẾ Chính Hãng Việt Nam

KỸ THUẬT THÔNG ĐƯỜNG DẪN KHÍ (P1)

Quá trình thông thương đường dẫn khí ( hay còn gọi là airway clearance) là một quá trình quan trọng trong hoạt động của phổi. Một số bệnh lý có thể là nguyên ngân khiến chất nhầy tích tụ trong phổi.

Các tình trạng như thương tổn tủy sống mức cao có thể cản trở khả năng ho. Bệnh xơ nang có thể khiến phân tử chất nhầy tăng độ dày lên. Và tăng lượng chất nhầy tiết ra. Các bệnh lý về đường hô hấp như hen hoặc viêm phế quản. Có thể làm ảnh hưởng trực tiếp đến đường kính của đường thở. Do đó ngăn cản sự dịch chuyển và tống xuất các chất tiết. Không ngoại trừ nguyên nhân nào, người bệnh cần phải có kiến thức về các kỹ thuật thông đường dẫn khí để có khả năng hít vào phổi đủ một lượng không khí cần thiết.

Co cơ hoành và ép lồng ngực để tạo luồng khí cần thiết để tách chất nhầy ra khỏi thành của đường thở. Và tống xuất chất nhầy ra ngoài. Các kỹ thuật trị liệu có thể giúp tăng tốc độ và số lượng dịch chuyển của chất nhầy ra khỏi đường hô hấp. Làm thông sạch đường thở và từ đó cải thiện chức năng hoạt động của phổi.

Các kỹ thuật phục hồi chức năng hô hấp thông đường dẫn khí thường được phối hợp với trị liệu bằng khí dung. Thuốc làm loãng đờm, uống nhiều nước, hút đờm dãi bằng dụng cụ nếu không có chống chỉ định.

-Được chia sẻ bởi Công Nghệ Y Khoa MDT-

Các kỹ thuật làm thông sạch đường dẫn khí có thể được chia thành các nhóm:

  • Các kỹ thuật làm thông đường thở thụ động: các kỹ thuật dẫn lưu tư thế. Vỗ rung lồng ngực, rung thành ngực tần số cao bằng dụng cụ hoặc áo đặc biệt.
  • Các kỹ thuật làm thông đường thở chủ động: tập thở ra áp lực dương (positive expiratory therapy (PEP). Kỹ thuật thở chu kỳ chủ động (ACBT), tự dẫn lưu (auto-drainage).
  • Các kỹ thuật tổng xuất chất tiết: ho và trợ giúp ho, kỹ thuật thở ra mạnh (forced expiratory techniques (FET).

Bài viết sau trình bày về các kỹ thuật làm thông đường dẫn khí thụ động và các kỹ thuật giúp tổng xuất chất tiết.

 

CÁC KỸ THUẬT LÀM THÔNG ĐƯỜNG THỞ THỤ ĐỘNG – THÔNG ĐƯỜNG DẪN KHÍ 

Vỗ Và Rung – Thông đường dẫn khí 

Một trong các kỹ thuật làm thông đường thở thụ động là vỗ và rung. Vỗ được thực hiện bằng cách khum kín lòng bàn tay và vỗ nhịp nhàng lên thành ngực trên các vùng bị ảnh hưởng để huy động chất tiết. Khi vỗ trên thành ngực đúng kỹ thuật sẽ tạo âm thanh “tiếng ngựa phi” . Và bệnh nhân có cảm giác dễ chịu và không gây đau đớn. Một lưu ý là không nên tiến hành vỗ trên cột sống, dưới cơ hoành, hoặc trên xương ức của bệnh nhân. Đối với trẻ sơ sinh nhỏ, có thể dùng một dụng cụ hình cốc bằng cao su. Được sử dụng do thành ngực của trẻ rất mỏng manh hoặc chỉ khum bằng 3 ngón tay.

Kỹ thuật rung có thể được thực hiện bằng một dụng cụ để tạo một rung động lên thành ngực. Nhằm làm bong các chất tiết khi bệnh nhân thở ra. Rung cũng có thể được thực hiện bằng tay đặt. Sau đó kỹ thuật viên thực hiện một hoạt động rung cánh tay và bàn tay nhanh. Truyền rung động lên thành ngực bệnh nhân trong khi bệnh nhân thở ra.

Tư thế bàn tay của vỗ (A) và rung (B, C)

– Được chia sẻ bởi Công Nghệ Y Khoa MDT-

Trong lúc tiến hành vỗ và rung, nên có khoảng thời gian nghỉ từ 20 đến 30 giây vỗ rung liên tục.

Các kỹ thuật này được sử dụng kết hợp với tư thế dẫn lưu để tăng cường tối đa hiệu quả điều trị.

Sau một buổi vỗ rung và dẫn lưu tư thế, thường từ 5 đến 15 phút tùy theo tình trạng bệnh nhân, các chất dịch tiết được làm sạch với các kỹ thuật tổng xuất như kỹ thuật ho hiệu quả và kỹ thuật thở ra mạnh (FET).

Ưu điểm của kỹ thuật vỗ/rung:

  • Lựa chọn điều trị thụ động khi bệnh nhân không khỏe hoặc không có khả năng phối hợp với các kỹ thuật làm thông đường thở chủ động hơn như trị liệu thở ra áp lực dương (PEP).
  • Trẻ nhỏ chưa đủ điều kiện để có thể kết hợp với các kỹ thuật thở kiểm soát khác. 
  • Có thể được áp dụng trong chăm sóc tích cực để tăng cường di chuyển và lấy bỏ chất tiết.

 

Nhược điểm của kỹ thuật vỗ rung bằng tay:

  • Cần sự trọ giúp của kỹ thuật viên hoặc người nhà
  • Có thể gây khó chịu
  • Có thể làm tăng tình trạng giảm oxy có trong máu
  • Có thể gây co thắt phế quản ở những bệnh nhân có đường thở quá nhỏ không kịp phản ứng

 

Các chống chỉ định/ cẩn trọng với kỹ thuật vỗ rung

  • Loãng xương
  • Gãy xương sườn
  • Phẫu thuật tim/ngực
  • Đau
  • Ho ra máu
  • Co thắt phế phản
  • Bệnh gan
  • Ung thư di căn
  • Rối loạn đông máu
  • Vùng hở da (phẫu thuật, bỏng, vết thương)
  • Tràn khí dưới da

 

Dẫn Lưu Tư Thế – Thông đường dẫn khí 

Dẫn lưu tư thế (postural drainage), còn được gọi là dẫn lưu với sự trợ giúp của trọng lực (gravity assisted drainage), là kỹ thuật đặt bệnh nhân ở một tư thế cho phép trọng lực trợ giúp dẫn lưu các chất nhầy từ vùng ngoại vi của phổi đến đường dẫn khí trung tâm. Khi chất nhầy đến được đường dẫn khí trung tâm có đường kính lớn hơn, ho sẽ có hiệu quả hơn.

Đặt ở một tư thế phải duy trì ít nhất 5 đến 10 phút, nếu người bệnh bị ứ đọng nhiều đờm thì thời gian dẫn lưu cần được kéo dài hơn. Nếu phải dẫn lưu ở nhiều tư thế khác nhau, tổng thời gian một lần dẫn lưu không nên vượt quá 30 đến 40 phút, tránh khiến bệnh nhân bị mệt mỏi.

Phối hợp dẫn lưu tư thế với kỹ thuật vỗ, rung lồng ngực và tập thở để tăng hiệu quả đào thải đờm ra ngoài.

 

Các tư thế dẫn lưu

Tùy thuộc vào góc giải phẫu của thùy và phân thùy phổi cần dẫn lưu mà bệnh nhân có thể được đặt ở tư thế ngồi, nằm sấp, nằm ngửa, nằm nghiêng hoặc đầu thấp từ 15 đến 30 độ.

Hiệu quả lên sự thông thoáng đường dẫn khí và khạc chất tiết là do kết hợp giữa dẫn lưu được trợ giúp bằng trọng lực và cải thiện thông khí (Lannefors & Wollmer 1992, Zack et al 1974).

thông đường dẫn khí right upper lobe right middle lobe
Hình: Các góc giải phẫu của các thuỳ/phân thuỳ phổi
thông đường dẫn khí hình ảnh 2 lá phổi
Hình: Các thùy của phổi
thông đường dẫn khí các động tác tập
Hình: Các tư thế dẫn lưu với trợ giúp của trọng lực
Bảng: Các tư thế dẫn lưu với trợ giúp của trọng lực

 

Nguồn: Pryor J và Prasad S (eds) (2008): Vật lý trị liệu cho các vấn đề về hô hấp và tim (xuất bản lần thứ 4 ). Edinburgh: Churchill Livingstone, trang 167

Minh họa video

 

Các chống chỉ định và các cẩn trọng với đặt đầu thấp:

  • Suy tim
  • Tăng huyết áp trầm trọng
  • Phù não
  • Phình động mạch chủ và phình mạch não
  • Chướng bụng
  • Ho ra máu
  • Tim mạch không ổn định
  • Trào ngược dạ dày – thực quản / phẫu thuật dạ dày-thực quản
  • Phẫu thuật gần đây hoặc chấn thương ở đầu hoặc cổ
  • Sau phẫu thuật bụng / lồng ngực
  • Khó thở nặng
  • Đau xoang / đau đầu dữ dội
Bóng tập dược sử dụng để đặt tư thế, vỗ và rung kết hợp với các hoạt động.

Một số lưu ý:

Cho đến những năm 1990, dịch tiết quá mức ở phổi thường được xử lý bằng dẫn lưu tư thế và kỹ thuật vỗ rung bằng tay. Gần đây, có nhiều kỹ thuật thay thế khác chủ động hơn đã được nghiên cứu và áp dụng và mang lại hiệu quả rõ rệt. Bên cạnh đó, những tư thế đầu thấp trong dẫn lưu tư thế có thể không thoải mái, gây mệt và có thể là nguyên nhân gây ra hoặc làm nặng lên tình trạng trào ngược dạ dày – thực quản.

Các tư thế dẫn lưu tư thế được điều chỉnh, chẳng hạn như nằm nghiêng (mà không thấp đầu xuống), đã được thấy là có hiệu quả trong việc làm sạch chất tiết khi so sánh với tư thế nằm đầu thấp. Ngày nay, ở nhiều quốc gia các tư thế trong dẫn lưu tư thế được sửa đổi, với việc loại bỏ tư thế đầu thấp, và phương pháp điều trị đã được chấp thuận.

Dẫn lưu tư thế và các kỹ thuật vỗ rung mất thời gian, cần sự hỗ trợ của người thứ hai và có thể gây khó chịu cho bệnh nhân. Do đó, khá ít bệnh nhân tuân thủ thực hiện các biện pháp điều trị này lâu dài.

-Được chia sẻ bởi Công Nghệ Y Khoa MDT-

Do đó, đối với những bệnh nhân bị bệnh phổi mạn tính, chẳng hạn như giãn phế quản (ảnh hưởng chủ yếu đến các thuỳ giữa và dưới và đòi hỏi phải đặt tư thế đầu thấp để dẫn lưu tư thế), các phương pháp làm thông đường thở thay thế khác có thể phù hợp hơn. Nên tránh trường hợp nghiêng đầu xuống đối với những bệnh nhân có trào ngược dạ dày – thực quản. Có thể cân nhắc áp dụng cho những bệnh nhân không có triệu chứng trào ngược nhưng cần theo dõi cẩn thận các triệu chứng và chức năng phổi.

Trong một đợt cấp, khi bệnh nhân quá mệt gây khó khăn trong quá trình sử dụng các phương pháp điều trị chủ động (chẳng hạn như tập thở ra áp lực dương- PEP), có thể sử dụng các tư thế dẫn lưu đã được điều chỉnh trong một thời gian ngắn.

 

Dao Động Thành Ngực Tần Số Cao (High Frequency Chest Wall Oscillation) Bằng Dụng Cụ – Thông đường dẫn khí 

Đây là phương pháp tạo rung động hoặc dao động bên ngoài lồng ngực bằng cách sử dụng một loại áo tạo rung chuyên dụng. Áo được khoác lên thành ngực bệnh nhân, sau đó được bơm hơi vừa khít với ngực. Bệnh nhân có thể điều chỉnh áp suất hoặc lực bóp của áo vest, cũng như tần số rung, bằng cách thao tác với các nút điều khiển trên bộ tạo áp suất.

Các rung động được tạo ra do sự gián đoạn không liên tục của luồng không khí bên trong máy tạo áp suất xung – hơi. Các rung động được truyền vào áo khoác và qua thành ngực của bệnh nhân để truyền tiếp vào phổi. Hiệu quả là làm tăng luồng khí ở phổi và gia tăng bài tiết chất nhầy. Liệu pháp này có thể được thực hiện trong khi bệnh nhân ngồi thẳng và có thể được thực hiện đồng thời với điều trị bằng khí dung.

Một số kiểu áo tạo rung ở thị trường:

  • The Vest (Hill Rom, Inc., St. Paul, MN)
  • SmartVest (Electromed, New Prague, MN).

thông đường dẫn khí bác sĩ đang cười với bệnh nhân

CÁC KỸ THUẬT TỐNG XUẤT CHẤT TIẾT – THÔNG ĐƯỜNG DẪN KHÍ 

Ho Có Kiểm Soát (Controlled Coughing)

Ho là một trong những cơ chế phòng vệ quan trọng của phổi để tống xuất các vật thể lạ như đờm dãi ra khỏi phế quản. Cơ chế ho bình thường bao gồm hít vào tối đa sau đó nín thở, đóng nắp thanh môn để chặn dòng khí. Tiếp đến, các cơ bụng và ngực co lại để tạo áp lực cao trong phổi. Lúc này trung tâm ho ở não kích hoạt sự mở đột ngột của nắp thanh môn, tạo một dòng khí thở ra mạnh để tống xuất chất nhầy (đờm).

Kỹ thuật ho hiệu quả / ho có kiểm soát

  • Ngồi trên ghế hoặc mép giường với cả hai chân trên sàn. Nếu không thể ngồi thẳng, có thể nằm tư thế Fowler (nâng đầu) và gập hai gối.
  • Hít vào chậm và sâu bằng mũi. Giữ hơi khoảng 2 giây.
  • Hơi cúi người về phía trước.
  • Họ hai lần ngắn liên tiếp với miệng mở (lần họ thứ nhất giúp làm bong đờm và lần hai giúp tống đờm ra ngoài). Ho vào một tấm giấy lau (hoặc túi hứng).
  • Hít vào chậm qua mũi (thở nhanh cho thể đưa chất nhầy trở lại phổi).
  • Thư giãn trong vài giây.
  • Nếu cần có thể lặp lại các bước trên.

Trợ Giúp Ho

Những bệnh nhân có các cơ hô hấp yếu, như tổn thương tủy sống, loạn dưỡng cơ, nhược cơ… , khó có thể nín hơi và tạo áp lực ho hiệu quả, có thể trợ giúp ho bằng tay hoặc bằng dụng cụ.

Kỹ thuật trợ giúp ho bằng tay:

Cần hướng dẫn người bệnh rõ về kỹ thuật để phối hợp nhịp nhàng.

 

Kỹ thuật đẩy bụng (abdominal thrust):

  • Tư thế bệnh nhân ngồi được nâng đỡ vững hoặc nằm tư thế Fowler.
  • Người trợ giúp đặt một bàn tay lên vùng thượng vị, bàn tay kia đặt lên trên với các ngón hai bàn tay đan xen nhau, hai khuỷu duỗi thẳng.
  • Yêu cầu bệnh nhân hít vào sâu, nín thở.
  • Người trợ giúp ra mệnh lệnh “ho”, trong khi người bệnh ho mạnh thì người trợ giúp hỗ trợ bằng cách tác động một lực đẩy mạnh lên vùng thượng vị hướng vào trong và lên trên bằng cách chuyển trọng lượng ra trước, khuỷu tay vẫn duỗi thẳng.

Chống chỉ định kỹ thuật nếu bệnh nhân có bệnh lý ở bụng (như phình động mạch chủ bụng, loét dạ dày xuất huyết), mới phẫu thuật bụng hoặc có thai.

Kỹ thuật ép sườn bên (Lateral costal compression)

Nếu không thể dùng kỹ thuật đẩy bụng có thể cân nhắc kỹ thuật ép sườn bên (như bệnh nhân bụng mỡ nhiều).

Người trợ giúp đặt hai tai ôm phần xương sườn thấp hai bên, ngón cái ở trước, các ngón còn lại ở sau. Hỗ trợ bằng ép các xương sườn vào trong và lên trên khi ra hiệu lệnh “ho”.

Không sử dụng kỹ thuật này ở những bệnh nhân mổ ngực, gãy xương sườn, loãng xương.

thông đường dẫn khí người đàn ông giúp bệnh nhân tập thở

Kỹ thuật tự trợ giúp:

Có thể tự trợ giúp ho bằng cách ôm hai tay ép bụng và gập người ra trước khi ho.

Trợ giúp ho bằng dụng cụ:

Một số nhà sản xuất đã đưa ra thị trường những dụng cụ có công dụng như ho thông thường, nghĩa là tạo một dòng khí đi vào phổi ở mức tối đa thì hít vào, và một dòng khí xuất ra đột ngột thì thở ra.

thông đường dẫn khí người đàn ông đang dùng máy tập thở

Kỹ Thuật Thở Ra Mạnh (Forced Expiratory Technique, FET),

Với nhiều bệnh nhân bị tổn thương tủy sống, rối loạn chức năng cơ, đường thở không ổn định như COPD, hoặc đau kèm theo ho, rất khó để ho mạnh và hiệu quả. Do đó, có thể sử dụng kỹ thuật thở ra mạnh để thay thế. Giúp tống xuất chất nhầy mà không làm tổn thương đường thở.

Khác với ho bình thường. Kỹ thuật thở ra mạnh, hay còn gọi là thở hà hơi (huff technique) là ho với áp lực thấp, áp dụng những cơn ho ngắn với nắp thanh môn mở và thể tích phổi vừa phải.

Kỹ thuật thở hà hơi (“huff”) / thở ra mạnh

  • Hướng dẫn ở tư thế ngồi.
  • Hít vào chậm và sâu bằng mũi. Giữ 2 giây.
  • Để thở ra, hãy mở miệng và tạo ra âm thanh “hà” trong họng.
  • Hà hơi 2 đến 3 lần khi bạn thở ra.
  • Thư giãn trong vài giây.
  • Nếu cần có thể lặp lại các bước trên.

Khi mới hướng dẫn bước đầu, yêu cầu bệnh nhân hít vào vừa phải và thở ra với lực từ nhẹ đến vừa, dài hơi với nắp thanh môn mở. Để tối ưu thanh thải chất tiết nên thay đổi độ dài của tiếng hà hơi và lực co của các cơ thở ra.

Để tạo điều kiện cho việc mở nắp thanh môn. Có thể hướng dẫn bệnh nhân tập hà hơi ra trong khi ngậm một ống nhựa đặt sâu vào miệng ít nhất 4 cm.

thông đường dẫn khí người phụ nữ đang thổi vào ống
Với bệnh nhân thực hiện tốt, có thể hướng dẫn ba mức hà hơi. Bệnh nhân được hướng dẫn hà hơi lần đầu với lượng hơi hít vào ít. Lần hai lượng vừa, và lần ba lượng nhiều để hỗ trợ di chuyển dịch tiết từ đường dẫn khí ngoại vi. Qua đường thở trung bình, về phía miệng. Với tất cả các thể tích hít vào này, lực thở ra và thời gian thở ra là như nhau.

Xem thêm video:

Minhdat Rehab tổng hợp

 

Tham khảo thêm: https://bronchiectasis.com.au/

 

Hãy liên hệ ngay với chúng tôi để nhận được tư vấn tận tình nhất!!!
CÔNG TY TNHH CÔNG NGHỆ Y KHOA MDT
✅ Phòng khám điều trị VLTL tại Hà Nội – Tp. Hồ Chí Minh
✅ Tìm phòng khám gần nhà
✅Tìm người tập VLTL tại nhà
✅Thiết bị tập VLTL-PHCN
Hotline : 0762688999
Website : congngheykhoa.com
Website : dieutrivatlytrilieu.com
Fanpage 🔗 : dieutrivatlytrilieumdt
Gọi ngay
error: Content is protected !!